Waar of niet waar?

Waar? Nietwaar?
Waar? Nietwaar?

Op de sociale media word ik momenteel opvallend vaak geconfronteerd met het goedbedoelde advies om de waarheid te spreken.

Prachtig, nietwaar?

Nu wil het geval dat ik als rechtgeaarde boogschutter, en tevens als iemand met niet zo’n heel sterk geheugen, altijd de gedachte heb aangehangen dat de waarheid spreken het eenvoudigst is (je hoeft je niet in allerlei kronkels te draaien om geloofwaardig te blijven, je hoeft niet al je leugens náást de waarheid te onthouden).

Ook prachtig, nietwaar?

Toch valt hier wel het een en ander bij aan te tekenen. Momenteel lees ik een boek dat speelt in het India van de negentiende eeuw. Ongelooflijk boeiend boek, dat ik iedereen kan aanraden die van dikke boeken houdt, met een grote dosis geschiedenis en een al even grote dosis scherp waargenomen en beschreven psychologie, en die tevens het Engels goed beheerst – ik weet niet of het boek ooit in vertaling is verschenen. Het heet The Far Pavilions, door M.M. Kaye. De details ga ik niet hier bespreken, dat is niet het doel van deze blog.

Waar ik het wel over wil hebben is dit: In het India van de negentiende eeuw (ik heb geen idee of dit inmiddels veranderd is of niet) sprak het beslist niet vanzelf om altijd de waarheid te spreken. Daarvoor zijn enkele goede redenen aan te voeren:

  • De waarheid kan iemand pijn doen.
  • De waarheid kan mensen verdriet doen.
  • De waarheid kan iemand, of een hele bevolkingsgroep, in gevaar brengen.

Misschien is het soms beter als we de waarheid in bepaalde gevallen voor ons houden. Dat valt voor een boogschutter als ik niet mee, maar met wat oefening moet ook ik het toch een eind schoppen, lijkt me.

Anders is het, wanneer ik in mijn rol van vertaler of tolk aan het werk ben. Daar wordt echt wel van me verwacht dat ik in de ene taal weergeef wat er in de andere taal staat geschreven of wordt gezegd. Toch is er ook hier nog wel een aantekening bij te bedenken. Als het gaat om lokalisatie. Deze term wordt gebezigd door vertaalbureaus die hiermee willen aangeven dat uw tekst niet letterlijk wordt vertaald, maar zodanig wordt herschreven dat hij passend wordt voor het land of de cultuur waarvoor de nieuwe tekst bedoeld is. Dit kan heel ver gaan. Zo ver dat soms de brontekst nauwelijks meer te herkennen is, en van een “vertaling” eigenlijk geen sprake is. Bij een vertaling op juridisch gebied is het van levensbelang om scherp in het oog te houden aan welke jurisprudentie of aan welke wetgeving moet worden gerelateerd: die van het land waar de oorspronkelijke tekst is geschreven, of die van het land waar de vertaling zal worden gebruikt. Met andere woorden: welke “waarheid” is geldig voor het kader van deze tekst?

Zo zie je maar: wat is waar? Wat is niet waar?

2 Comments

  1. He Hilde, grappig om dit te lezen, ja wat voor de één waarheid is, kan voor de ander dat als fantasie worden beleefd, een moeilijk onderwerp lijkt me. Mijn Engels is niet zo goed, kan me verstaanbaar maken, ik zal die dikke pil dus niet lezen.
    Maar een interessant onderwerp. Mooie site.
    Groetjes Steventje

Comments are closed.